بسم اللّه الرّحمن الرّحيم مكتوب 193 - [ و أن ليس للإنسان إلّا ما سعى ] من عبد اللّه قطب الى الاخ العزيز الامير غياث الدّين محمد ، طوّل اللّه عمره . كار دنيا بىاين كس ساخته‌اند چنانچه اگر آدمى فى المثل بنشيند و دست بر روى هم نهد روزى او مىرسد ، و كار آخرت به اين كس باز بسته است ، جز آنچه خود كسب مىكند ندارد وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى « 1 » و باز گذاشتن كار آخرت به او نه براى ضنّت و خويشتن‌دارى است تا همهء كار او به خود باز بخريده باشد ، براى آن است كه حقيقت آن كار منافات دارد با آنكه ديگرى متكفل آن شود ؛ براى آنكه كمال اخروى كه كمال حقيقى است عبارت است از تشبّه عبد به ربّ و تخلّق به اخلاق او و خلق ربّ عزّ و جلّ اختيار است و آنكه آنچه خواهد كند و آنچه نخواهد نكند ، و بلوغ عبد به اين خلق طريقى ندارد ، جز آنكه پيش راه او باز كنند و در ميدان مشيّت و اختيار عنان او مطلق دارند تا چنانچه خواهد كند . مثل اين مثل ولد صغير است كه پدر او را بازگذارد تا خود به راه رود تا راه رفتن بياموزد و مردى گردد از مردان ، اگر پيوسته او را به دوش كشد مزمن بماند و به كمال مردان نرسد كه خود به راه تواند رفت ، همچنين اختيار عبد ارسال حجابى است از جانب رب عزّ و جلّ ، و در مرتبه‌اى از مراتب او را به خود باز گذاشتن ، تا در فسحت آن ، دست او از بند جبر خلاص گردد ، براى آنكه در محضر رب عزّ و جلّ هستى مطلقا دنگ و لال است ، كجا او را در جنبش و اختيار مجال است ، ارسال اين حجاب از رحمت خداى است تا او در آن توارى خود را بازبيند و بال اختيار برگشايد . اگرچه من حيث لا يشعر قوّهء الهى به افعال او قايم است ، اما چون من حيث لا يشعر است نه

--> ( 1 ) . سوره نجم ، آيه 39 « و براى انسان جز حاصل تلاش او نيست » .